آزاد کبیری
5 min
وقتی استیو جابز در سال ۲۰۰۷ اولین آیفون را معرفی کرد، بسیاری آن را محصولی انقلابی و حاصل نبوغ مطلق اپل دانستند. با این حال، بررسی دقیقتر نشان میدهد که آیفون نه از خلأ، بلکه بر پایه دههها پژوهش علمی و سرمایهگذاریهای کلان دولتی بنا شده است. ماریانا مازوکاتو در کتاب «دولت کارآفرین» استدلال میکند که فناوریهای کلیدی آیفون، از اینترنت و GPS گرفته تا نمایشگرهای لمسی و دستیارهای صوتی، همگی ریشه در پروژههای تحقیقاتی دانشگاهی و نهادهای نظامی دارند.
بسیاری از فناوریهایی که امروزه در گوشیهای هوشمند بدیهی به نظر میرسند، در ابتدا با اهداف نظامی یا علمی توسط نهادهایی مانند DARPA (آژانس پروژههای پژوهشی پیشرفته دفاعی) یا بنیاد ملی علوم آمریکا (NSF) تأمین مالی شدهاند. برای مثال، پروتکلهای اینترنت، سیستم موقعیتیابی جهانی (GPS) و حتی فناوریهای پایه برای پردازندهها و باتریهای پیشرفته، همگی محصولاتی هستند که سالها پیش از ظهور آیفون در آزمایشگاههای دولتی و دانشگاهی متولد شدند. این نهادها ریسکهای اولیه توسعه این فناوریها را پذیرفتند که شرکتهای خصوصی در آن زمان تمایلی به سرمایهگذاری روی آنها نداشتند.
اگر فناوریها از قبل وجود داشتند، پس نقش اپل و استیو جابز چه بود؟ پاسخ در «نوآوری معماری» نهفته است. اپل به جای اختراع تکتک قطعات، هنر ترکیب این فناوریهای پراکنده را به نمایش گذاشت. اپل با شناسایی پتانسیل این فناوریها، آنها را در یک ساختار سختافزاری و نرمافزاری یکپارچه کنار هم قرار داد تا تجربهای کاربری خلق کند که برای عموم مردم قابل درک و استفاده باشد. بنابراین، آیفون نه یک اختراع واحد، بلکه نتیجه ایستادن بر شانههای غولهایی است که دههها در مسیر پیشرفت علم و فناوری تلاش کرده بودند.
درک این حقیقت که آیفون محصول یک زنجیره طولانی از پژوهشهای عمومی است، نگاه ما را به مفهوم «نوآوری» تغییر میدهد. این دیدگاه نشان میدهد که موفقیتهای بزرگ تجاری تنها به نبوغ فردی وابسته نیستند، بلکه به شدت به زیرساختهای علمی و حمایتهای دولتی وابستهاند. شناخت این پیوندها به سیاستگذاران کمک میکند تا اهمیت سرمایهگذاری در علوم پایه را برای شکوفایی اقتصاد دیجیتال در آینده درک کنند.
Alex: [slower pace, processing, reflective] این نگاه اسطوره مخترع نابغه تنها در گاراژ را کمی رنگ میبازد. اما این تحلیل محدودیتی هم دارد؟
Sam: [brief pause before speaking, direct, acknowledging the weight of the point] بله، ممکن است پیچیدگی عظیم مهندسی تولید، مدیریت زنجیره تأمین و طراحی تجربه کاربری را که اپل برای تجاریسازی این فناوریها متحمل شد، دستکم بگیرد. <break time="0.6s" /> ساخت محصولی که میلیونها نفر از آن استفاده کنند، فراتر از کنار هم قرار دادن فناوریهای موجود است و به سطحی از مهندسی نیاز دارد که در آزمایشگاههای دولتی تعریف نمیشود.
Alex: [quietly, almost to themselves] پس دولت و شرکتهای خصوصی، هرکدام در لایهای متفاوت نقش حیاتی ایفا کردهاند.
Sam: [sitting back, broader perspective, calm and expansive] دقیقاً. دولت موتور محرک پژوهشهای پرخطر و بنیادین است که هیچ شرکت خصوصی حاضر به سرمایهگذاری روی آنها نیست. سپس شرکتهایی مثل اپل وارد میشوند تا این دانش را به محصولی با ارزش اقتصادی تبدیل کنند. یک همافزایی است، نه یک تقابل.
Alex: [reflective, slower pace, voice settling] اگر این بودجهگذاری برای پژوهشهای بنیادین متوقف شود، چه اتفاقی برای خط لوله نوآوریهای آینده میافتد؟
Sam: [warm, professional, quiet conviction] اگر آن موتور خاموشِ پژوهشهای عمومی خشک شود، شرکتها دیگر فناوریهای تازهای برای یکپارچهسازی نخواهند داشت و نوآوری بهشدت کند میشود. درسی که آیفون میدهد این است: نوآوریهای بزرگ حاصل شبکههای عظیم و چنددههایاند، نه فقط یک لحظه جرقه ذهنی در یک اتاق دربسته.
Alex: [settling, closing tone] اگر بخواهید جزئیات بیشتر، مثالهای دیگر و نکات ظریفتر کتاب مازوکاتو را ببینید، میتوانید یک دیپدایو از همین مقاله بسازید؛ خود کتاب هم در نهایت جزئیات کامل را در اختیار دارد.
Sam: [quiet, sincere] ممنون که گوش دادید.